Patodeweloperka i odpowiedzialność społeczna planowania przestrzeni | Spotkanie z Janem Śpiewakiem i Darią Bolewicką w ramach wystawy “Geometria codzienności”
27.09.2025 r. (sobota), godz. 16:00
Wstęp wolny
ul. Rabiańska 20 / wejście od ul. Ducha św. 6
Moderator spotkania: dr Tomasz Markiewka
Jan Śpiewak jako publicysta, aktywista i dziennikarz od lat zabiera głos w najważniejszych debatach o przestrzeni, w której żyjemy. Krytykuje patodeweloperkę, piętnuje nadużycia w urbanistyce i wskazuje, jak architektura – często lekceważąca potrzeby mieszkańców – kształtuje naszą codzienność. Jego tegoroczna książka „Patopaństwo. O tym jak elity pustoszą nasz kraj” pokazuje, że deweloperskie absurdy nie są zjawiskiem oderwanym, lecz częścią szerszej układanki – systemu, w którym interesy nielicznych górują nad dobrem wspólnym. To właśnie jego spojrzenie spotka się w naszej galerii z refleksją Darii Bolewickiej, autorki wystawy „Geometria codzienności”, która bada jak proste układy i rytmy przestrzeni – dom, mieszkanie, wnętrze – mogą stać się narzędziem oswajania rzeczywistości. Artystka, inspirowana myślą Jolanty Brach-Czainy, zaznacza, że codzienność ma własną, subtelną metafizykę. Na tym tle głos Jana Śpiewaka brzmi jak konieczne uzupełnienie. Demaskując ciemne strony rynku deweloperskiego, odsłania miejsca, w których rachunek ekonomiczny zwycięża nad ludzką potrzebą zakorzenienia. Bolewicka z kolei pyta, jak uzyskać sens i harmonię w przestrzeni najbliższej. Razem tworzą dwugłos o różnych skalach tego samego doświadczenia: od urbanistycznego chaosu po geometrię jako narzędzie budowania znaczeń i relacji – zarówno przestrzennych, jak i międzyludzkich. Spotkanie z Darią Bolewicką i Janem Śpiewakiem poprowadzi filozof, tłumacz i publicysta – Tomasz Markiewka.
Jan Śpiewak – Doktor socjologii, historyk idei, publicysta, działacz społeczny i samorządowy, założyciel największego ruchu miejskiego w Polsce – Miasto Jest Nasze – oraz prezes Fundacji Bezpieczna Polska dla Wszystkich. Radny dzielnicy Śródmieście w Warszawie w latach 2014–2018. Publikował m.in. w „Krytyce Politycznej”, „Kulturze Liberalnej” i „Wprost”. Autor książki Patopaństwo i Ukradzione miasto, w której opisał historię wieloletniego śledztwa obywatelskiego, ujawniającego kulisy afery reprywatyzacyjnej w Warszawie.
O wystawie:
Wystawa Geometria codzienności stanowi część projektu badawczego realizowanego w ramach pracy doktorskiej mgr Darii Bolewickiej – architektki wnętrz i wykładowczyni Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Projekt koncentruje się na analizie geometrii jako świadomego narzędzia projektowania wnętrz prywatnych – tych najbardziej codziennych, często niedostrzeganych, lecz kluczowych dla naszego funkcjonowania i poczucia bezpieczeństwa.
W centrum zainteresowań autorki znajdują się geometryczne struktury: siatki, rytmy, podziały, proporcje i formy, które – choć często niedostrzegalne – organizują przestrzeń codzienną i wpływają na nasze samopoczucie. Celem wystawy nie jest tylko estetyczna refleksja nad kształtem wnętrz, lecz również namysł nad tym, jak geometria może być wykorzystywana jako narzędzie budowania znaczeń i relacji – zarówno przestrzennych, jak i międzyludzkich.
Ważnym punktem odniesienia w pracy Darii Bolewickiej są wzorce formotwórcze Christophera Alexandra, który postrzega projektowanie jako proces szukania porządku i harmonii w relacji człowieka z przestrzenią. Jego koncepcje – oparte na wzorcach opartych na ludzkich potrzebach, doświadczeniu i intuicji – stanowią dla autorki inspirację do poszukiwania projektowych struktur, które mają nie tylko uporządkować przestrzeń, lecz uczynić ją bardziej „żywą”, bliską i zrozumiałą.
Jednocześnie, refleksja nad przestrzenią osadzona jest głęboko w filozofii codzienności Jolanty Brach-Czainy. To z jej myśli wywodzi się rozumienie przestrzeni jako zjawiska nie tylko fizycznego, ale również duchowego i egzystencjalnego. Brach-Czaina proponuje filozofię uważności, zakorzenienia i oswajania świata – gdzie proces oswajania staje się procesem tworzenia sensu, a wnętrze zamienia się z anonimowej przestrzeni w miejsce – bliskie, własne, znaczące. Autorka wystawy, idąc tym tropem, oddaje głos codzienności: przestrzeniom niewielkim, często pomijanym, ale pełnym głębokiego doświadczenia.
Przestrzeń Archiwum została zaaranżowana jako eksperymentalna kawalerka – dom dla dwóch osób. Widzowie zaproszeni są do wejścia w tę intymną przestrzeń i doświadczania jej w sposób bezpośredni. To właśnie emocje, skojarzenia, poczucie komfortu lub jego braku, będą kluczowymi danymi w procesie badawczym. Wystawa nie jest zamkniętą narracją – staje się wspólnym doświadczeniem i otwartym pytaniem o to, czym dziś może być dom.
Geometria codzienności to zaproszenie do uważnego spojrzenia na przestrzeń wokół nas – nie jako zestaw funkcjonalnych elementów, lecz jako obszar doświadczenia, tożsamości i relacji.